Wat controleert u tijdens een werkplekinspectie op de bouwplaats en wat legt u vast?

Een werkplekinspectie is geen rondje kijken met een klembord. Het is een gerichte zoektocht naar de vijf of zes dingen die op dit werk, deze week, het snelst tot een ongeval kunnen leiden. Hieronder staat de checklist die u daarvoor kunt gebruiken, plus wat u per bevinding vastlegt zodat er ook echt iets mee gebeurt.

Waarom een checklist niet hetzelfde is als een lijstje afvinken

De valkuil van elke checklist is dat hij een ritueel wordt. Iemand loopt met een formulier over de bouwplaats, zet overal een vinkje en levert het in. Niemand leest het en de volgende week gebeurt hetzelfde.

Een goede checklist doet het omgekeerde: hij dwingt u te kijken op plekken waar u anders langsloopt. Achter de container, boven op de tweede steigerlaag, in de kast met de haspels, bij de invalhoek van de kraan.

Daarom is de checklist hieronder ingedeeld naar wat er op een bouwplaats fysiek gebeurt, en niet naar de hoofdstukken van een handboek. U loopt hem in de volgorde van uw route af, niet in de volgorde van de theorie.

Vijf minuten voorbereiding voordat u de keet uit loopt

Wie onvoorbereid begint, ziet vooral wat toevallig opvalt. Wie kort voorbereidt, ziet wat er hoort te zijn en wat ontbreekt. Neem daarom voor vertrek drie dingen door.

• De planning van deze week: welk werk is nieuw, welke ploeg is nieuw, komt er materieel op de plaats dat er vorige week nog niet stond.
• De openstaande bevindingen van de vorige ronde: wat is afgemeld, wat staat er nog open en bij wie.
• Het onderwerp van de laatste toolbox: als u vorige week over valgevaar hebt gesproken, is dat vandaag uw eerste kijkpunt.

Zorg dat u de vorige ronde op uw telefoon bij de hand hebt. Een inspectie die begint met de vraag "wat hadden we ook alweer afgesproken" is per definitie een inspectie zonder geheugen.

De checklist per onderdeel

Toegang, terrein en orde

• Is de bouwplaats afgezet en is duidelijk waar bezoekers zich melden.
• Zijn de looproutes vrij van materiaal, kabels en slangen, ook op de verdiepingen.
• Staat het afval in containers en niet in hoeken en op steigers.
• Is de verlichting toereikend voor de plekken waar in de ochtend en de namiddag wordt gewerkt.
• Zijn nooduitgangen en vluchtwegen vrij en herkenbaar.

Orde en netheid klinkt als het minst spannende punt van de lijst, maar struikelen en vallen op gelijke hoogte gebeurt op elke plaats waar rommel blijft liggen. Het is bovendien het punt waar u het snelst resultaat boekt.

Werken op hoogte

• Is er randbeveiliging waar dat kan, en is die compleet: leuning, tussenleuning en kantplank.
• Zijn sparingen en schachten dichtgelegd en is de afdekking geborgd tegen verschuiven.
• Wordt er valbeveiliging gebruikt waar collectieve maatregelen niet mogelijk zijn, en is er een deugdelijk aanslagpunt.
• Zijn harnas en lijn visueel in orde en binnen de keuringstermijn.
• Staat er iemand onder het werk, en is dat gebied afgezet.

Steigers, ladders en hoogwerkers

• Hangt er een geldige steigerkaart en klopt de datum met wat u ziet.
• Zijn de vloeren volledig gelegd en geborgd, zonder losse delen of gaten.
• Staat de steiger op deugdelijke ondergrond en is hij verankerd zoals bedoeld.
• Wordt de ladder alleen als toegangsmiddel gebruikt en niet als werkplek voor langdurig werk.
• Is de bediener van de hoogwerker aantoonbaar geinstrueerd voor dat type machine.

Machines, gereedschap en elektra

• Zijn beschermkappen aanwezig en niet weggehaald voor het gemak.
• Zijn snoeren en haspels heel, zonder tape op de mantel, en liggen ze niet in het water.
• Draaien de aansluitingen via een deugdelijke bouwstroomvoorziening met aardlekbeveiliging.
• Zijn de elektrische arbeidsmiddelen periodiek geinspecteerd; NEN 3140 beschrijft die inspectie.
• Ligt er gereedschap op hoogte dat kan vallen, en is dat geborgd.

Hijsen en heffen

• Is het hijs- en hefgereedschap gekeurd; volgens het Arbobesluit moet dat ten minste eenmaal per jaar gebeuren.
• Zijn stroppen, banden en haken vrij van beschadigingen en is de last correct aangeslagen.
• Is de hijszone afgezet en wordt er niet over mensen heen gehesen.
• Zijn de afspraken over communicatie tussen machinist en aanpikker helder.
• Wordt er rekening gehouden met wind en met de situatie op de weg naast het werk.

Mensen, middelen en papieren

• Draagt iedereen de beschermingsmiddelen die op dit werk gelden, ook de bezoeker en de leverancier.
• Weet elke nieuwe kracht wie de bhv'er is en waar de verbandtrommel hangt.
• Zijn de diploma's van de ploeg geldig; B-VCA, VOL-VCA en VIL-VCU zijn tien jaar geldig.
• Is de laatste toolboxronde ondertekend door iedereen die er die dag stond.
• Weten de mensen van de onderaannemer welke afspraken op dit werk gelden.

Stoffen, stof en geluid

• Wordt er bronafzuiging gebruikt bij zagen, slijpen en boren in steenachtig materiaal.
• Is bekend welke gevaarlijke stoffen op het werk aanwezig zijn en waar de veiligheidsinformatiebladen te vinden zijn.
• Staan gasflessen rechtop, geborgd en buiten de zon.
• Is gehoorbescherming beschikbaar op de plekken waar langdurig lawaai is.
• Zijn er werkzaamheden gepland waarbij asbestverdacht materiaal kan vrijkomen, en is dat vooraf onderzocht.

Wat u per bevinding vastlegt

Een bevinding zonder context is een klacht. Een bevinding met context is een opdracht. Het verschil zit in vijf velden die u ter plekke invult, en niet 's avonds in de keet uit uw hoofd.

Wat een bruikbare bevinding bevat

Veld	Waarom het telt
Foto	Laat zien wat u zag, zonder discussie over de omschrijving.
Plaats	Bouwdeel, verdieping of as, zodat de uitvoerende het terugvindt.
Ernst	Bepaalt of het werk stilligt of dat het aan het eind van de dag klaar is.
Verantwoordelijke	Een naam, geen bedrijf. Een bedrijf lost niets op, een persoon wel.
Termijn	Zonder datum blijft een punt eeuwig open staan.

Maak de foto van dichtbij en van veraf. Het detail bewijst het gebrek, het overzicht bewijst de plek. Dat scheelt u later de discussie of het echt op dit werk was.

Sluiten van de ronde: het punt waar de meeste bedrijven afhaken

Bevindingen registreren is het makkelijke deel. Ze sluiten is het werk. Een lijst met openstaande punten die maand na maand langer wordt, is uiteindelijk belastender dan geen lijst, omdat hij zwart op wit laat zien dat u het wist.

Spreek daarom bij elke ronde af hoe een punt wordt afgemeld: met een foto van de herstelde situatie, door degene die het heeft opgelost. Dat maakt de afmelding controleerbaar zonder dat u er zelf achteraan hoeft te lopen.

Wat structureel terugkomt, hoort niet in de bevindingenlijst maar in uw plan van aanpak. Welke verplichtingen daarbij horen, staat in het artikel over wat de Arbowet werkelijk vraagt rond RI&E en instructie.

Frequentie, route en wie de ronde loopt

De wet schrijft geen vaste frequentie voor. In de praktijk werkt een vast ritme het beste: een korte ronde per week op een actief werk, en een uitgebreidere ronde als er een nieuwe fase begint of een nieuwe ploeg instroomt.

Loop niet altijd dezelfde route en niet altijd op hetzelfde tijdstip. Een ronde die elke dinsdag om negen uur begint, laat u precies dat deel van de dag zien dat daarop is voorbereid.

Laat de ronde ook niet altijd door dezelfde persoon lopen. Een collega-uitvoerder van een ander project ziet in een half uur dingen waar u al weken langsloopt. Hoe dat er op een concreet werk uitziet, leest u in het geschetste voorbeeld van een inspectieronde bij een dakrenovatie.

De koppeling met de toolbox

Inspectie en toolbox horen bij elkaar. Wat u vandaag ziet, is het onderwerp van het gesprek van volgende week. En wat u vorige week hebt besproken, is waar u vandaag als eerste naar kijkt.

Die lus maakt beide sterker. In de gids voor een toolboxmeeting waar de ploeg iets aan heeft staat hoe u een bevinding van de bouwplaats omzet in een gesprek van een kwartier dat niet als preek voelt.

Over de schrijver van deze checklist

Deze kennisbank is geen verzameling ingekochte teksten. Ze wordt geschreven door de maker van de software, die zich in de dagelijkse praktijk van uitvoerders en KAM-verantwoordelijken heeft verdiept. Op de auteurspagina staat wie dat is en hoe u hem bereikt.

Conclusie: de ronde is pas af als het punt gesloten is

Een werkplekinspectie levert alleen iets op als de bevindingen terechtkomen bij iemand met een naam en een datum, en als de afmelding aantoonbaar is. Papier en losse foto's op een privételefoon halen dat zelden.

Daarom bestaat Toolboxronde, de app waarmee u inspecties en toolboxen vastlegt met foto en handtekening. U loopt de ronde op uw telefoon, ook zonder bereik, wijst punten meteen toe, en ziet in één overzicht wat er nog openstaat. Keuringstermijnen en diploma's lopen in hetzelfde systeem mee.

Wilt u uw eigen checklist erin zetten en zien hoe dat werkt op uw projecten, stuur dan een korte beschrijving van uw situatie via het contactformulier. U hoort binnen enkele werkdagen wat er mogelijk is.